دیپلماسی معدنی ایران در شرق

‌می‌متالز - در شرایطی که رقابت بر سر مواد معدنی و زنجیره‌های تأمین صنعتی در جهان شدت گرفته، ایران تلاش می‌کند با تکیه بر ظرفیت‌های داخلی و گسترش همکاری با کشور‌های شرقی، جایگاه خود را در بخش معدن و صنایع معدنی تقویت کند. همکاری‌های جدید با روسیه، توسعه توان ساخت تجهیزات معدنی و تلاش برای گسترش بازار‌های صادراتی در آسیای مرکزی، نشانه‌هایی از شکل‌گیری رویکردی است که می‌توان آن را «دیپلماسی معدنی ایران در شرق» نامید.

به گزارش می‌متالز، بر اساس گزارش خبرگزاری مهر و پرس‌تی‌وی، چندین شرکت روسی در اواخر سال ۲۰۲۵ پیشنهاد‌هایی برای تولید مشترک ماشین‌آلات سنگین معدنی از جمله دامپ‌تراک، لودر و بیل مکانیکی به ایران ارائه کرده‌اند. این مذاکرات در حالی دنبال می‌شود که دو کشور در سال‌های اخیر همکاری‌های صنعتی خود را در حوزه‌های مختلف گسترش داده و به دنبال کاهش وابستگی به تأمین‌کنندگان غربی هستند.

زمینه این همکاری‌ها را باید در رشد توان فنی داخل کشور جست‌و‌جو کرد. به گزارش پرس‌تی‌وی، شرکت گهر صنعت آداک گستر کرمان در سال ۲۰۲۵ از دامپ‌تراک تمام‌برقی ۱۵۰ تنی ADAK ۱۵۰AC رونمایی کرد؛ محصولی که نشان‌دهنده پیشرفت ایران در طراحی و ساخت تجهیزات فوق‌سنگین معدنی است. توسعه چنین فناوری‌هایی می‌تواند جایگاه ایران را در همکاری‌های صنعتی منطقه‌ای تقویت کند.

همزمان، چارچوب همکاری‌های تهران و مسکو نیز وارد مرحله جدیدی شده است. توافق‌نامه مشارکت راهبردی جامع ایران و روسیه که در ژانویه ۲۰۲۵ به امضای رؤسای جمهور دو کشور رسید و از اکتبر همان سال لازم‌الاجرا شد، بستر توسعه همکاری‌های بلندمدت در حوزه‌های اقتصادی، صنعتی، انرژی و فناوری را فراهم کرده است. برخی تحلیل‌ها از ظرفیت این توافق برای گسترش همکاری‌های معدنی و صنعتی حکایت دارند.

در کنار توسعه همکاری‌های بین‌المللی، ایران به دنبال افزایش نقش خود در بازار‌های منطقه‌ای فلزات است. به گزارش تابناک، در جریان سفر هیات اقتصادی ایران به تاجیکستان به ریاست وزیر صنعت، معدن و تجارت، موضوع افزایش صادرات محصولات فولادی و توسعه همکاری‌های صنعتی میان دو کشور مورد تأکید قرار گرفت. رشد پروژه‌های زیرساختی در آسیای مرکزی، فرصت تازه‌ای برای تولیدکنندگان ایرانی ایجاد کرده تا حضور خود را در این بازار‌ها گسترش دهند.

در این میان، فولاد مبارکه به عنوان بزرگ‌ترین تولیدکننده فولاد کشور و یکی از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان آهن اسفنجی جهان، یکی از بازیگران اصلی توسعه صادرات صنعتی ایران محسوب می‌شود. بر اساس داده‌های Global Energy Monitor، ظرفیت بالای تولید در این مجموعه، زمینه توسعه صادرات به بازار‌های منطقه‌ای را فراهم کرده است.

مجموع این تحولات نشان می‌دهد دیپلماسی معدنی ایران دیگر تنها بر صادرات مواد خام متمرکز نیست، بلکه از همکاری در ساخت تجهیزات و انتقال دانش فنی تا توسعه بازار‌های صادراتی را در بر می‌گیرد. موفقیت این راهبرد، به میزان توان ایران در تبدیل همکاری‌های سیاسی به مشارکت‌های پایدار صنعتی و معدنی وابسته خواهد بود.